Amerika/İsrail – İran Savaşı BİST’te Hangi Hisseleri Yükseltir?

Jeopolitik bu gerginlik, bazı sektörler için güçlü bir katalizör görevi görürken, diğerleri için ciddi bir risk faktörü haline gelir. Güncel piyasa hareketleri ve analizler ışığında, böyle bir senaryoda öne çıkması beklenen hisse senetleri ve sektörler şunlardır:

Jeopolitik Gerginlikten Doğrudan Kazanç Sağlayan Sektörler

Bu sektörlerdeki şirketler, artan talep veya yükselen emtia fiyatları sayesinde hisse değerlerinde belirgin artışlar kaydeder.

Savunma Sanayi: Savaşın en belirgin kazananı savunma sanayi şirketleridir. Çatışmanın tarafları ve bölgedeki diğer ülkeler, askeri harcamalarını artırma eğilimine girer. Bu durum, gelişmiş silah sistemleri, füze savunma sistemleri, savaş uçakları ve istihbarat platformlarına olan talebi patlatır .

Küresel Şirketler: Lockheed Martin, Northrop Grumman, RTX (eski adıyla Raytheon) ve General Dynamics gibi ABD’li savunma devleri bu dönemde hisselerini rekor seviyelere taşıyabilir . Avrupa’dan Leonardo ve BAE Systems de yükselişten payını alır .

Yurt İçi Şirketler (BIST): Borsa İstanbul’da ASELSAN ve Altınay Savunma gibi şirketler, artan jeopolitik risk priminden olumlu etkilenerek pozitif ayrışır .

Enerji (Petrol ve Doğalgaz): Çatışmaların özellikle küresel petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı tehdit etmesi, enerji fiyatlarını fırlatan en önemli faktördür. İran’ın boğazı kapatma tehdidi veya bölgedeki enerji tesislerine yönelik saldırılar, petrol ve doğalgaz fiyatlarında sert yükselişlere yol açar .

Küresel Şirketler: ExxonMobil, Chevron, Shell ve TotalEnergies gibi entegre petrol şirketlerinin hisseleri, yükselen emtia fiyatlarına paralel olarak değer kazanır .

Yurt İçi Şirketler (BIST): Türkiye’de enerji maliyetlerindeki artıştan doğrudan etkilenen Tüpraş ve Petkim gibi şirketlerin hisseleri bu dönemde yükseliş kaydeder .

Alternatif Enerji ve LNG: Özellikle Katar gibi büyük LNG üreticilerindeki tesislere yönelik saldırılar veya üretim durdurma kararları, doğalgaz fiyatlarını uçurur. Bu durum, ABD’nin en büyük LNG ihracatçıları Cheniere Energy ve Venture Global gibi alternatif tedarikçilerin hisselerine olan talebi artırır .

Denizcilik ve Lojistik: Savaş riski nedeniyle Hürmüz Boğazı ve çevresinde sevkiyatların aksaması, navlun fiyatlarını (yük taşımacılığı ücretleri) yukarı çeker. Bu artış, küresel deniz taşımacılığı şirketlerinin karlılığını ve dolayısıyla hisselerini olumlu etkiler. Örneğin, Hapag-Lloyd ve Maersk gibi şirketler bu durumdan fayda sağlar .

Gerginlikten Olumsuz Etkilenen Sektörler

Yükselen maliyetler ve azalan talep nedeniyle bu sektörlerdeki hisselerde sert düşüşler yaşanır.

Havayolları: Bu sektör, savaşın en kırılgan sektörüdür. Artan petrol fiyatları yakıt maliyetlerini doğrudan artırırken, hava sahası kapanmaları ve güvenlik endişeleri uçuşların iptal olmasına ve rotaların uzamasına yol açar. Bu durum, havayolu şirketlerinin hem maliyetlerini artırır hem de gelirlerini düşürür .

Küresel Şirketler: Delta Air Lines, United Airlines, Lufthansa gibi devlerin yanı sıra Asya’daki Qantas, Cathay Pacific ve Korean Air Lines’ın hisseleri değer kaybeder .

Yurt İçi Şirketler (BIST): Türk Hava Yolları (THY) ve Pegasus hisseleri, artan maliyetler ve uçuş iptalleri nedeniyle baskı altında kalır ve sert düşüşler yaşar .

Turizm: Savaş bölgesine yakın coğrafyalarda turizm faaliyetleri durma noktasına gelir. Avrupa’daki TUI gibi büyük turizm şirketlerinin hisseleri, seyahat güvenliği endişeleri ve rezervasyon iptalleri nedeniyle geriler .

Bankacılık: Artan belirsizlik ve ekonomik yavaşlama beklentileri, bankacılık sektörü hisseleri üzerinde baskı oluşturur. Özellikle Borsa İstanbul’da bankacılık hisseleri bu dönemde en fazla değer kaybeden sektörler arasında yer alır .

Yatırımcı Ne Yapmalı?

Volatilite ve Risk: Savaş ortamı piyasalarda olağanüstü dalgalanmaya (volatilite) neden olur. VIX endeksi (korku endeksi) gibi göstergeler hızla yükselir. Bu nedenle yatırımlar oldukça risklidir ve kısa vadeli spekülatif hareketler görülebilir .

Güvenli Liman Arayışı: Yatırımcılar, hisse senedi piyasalarındaki belirsizlikten kaçarak geleneksel güvenli limanlara yönelebilir. Bu dönemde altın fiyatlarında yükseliş eğilimi görülse de, güçlü dolar bazen bu yükselişi sınırlayabilir .

Gelişmelerin Süresi Kritik: Çatışmanın kısa süreli mi yoksa uzun soluklu mu olacağı piyasaların yönünü belirleyen en kritik faktördür. Kısa süreli bir çatışmada fiyat hareketleri geçici olabilirken, uzun süreli bir savaş kalıcı ekonomik hasarlara ve sektörel dönüşümlere yol açabilir .

Özetlemek gerekirse, ABD-İsrail – İran savaşı senaryosunda borsalarda savunma ve enerji sektörleri öne çıkarken, havayolları, turizm ve bankacılık sektörleri zor günler geçirir.